Trước hết là văn hóa nhận thức. Đó là một thực tế hiển nhiên. Bây giờ đã khác xa ngày trước. Ngày trước làm quan là để tỏa sáng về đạo đức liêm khiết thanh cao của mình, ngồi ở vị trí càng cao thì càng phải cố hết sức để tỏa sáng. Nhưng bây giờ ít ai nghĩ thế. Đã làm quan là phải giàu có, phải hơn người về hưởng thụ. Không được như thế không phải là quan. Đó là nhận thức rất sai lệch.

Tiếc thay một số không ít người lại cho đó là "chuẩn mực" của sự làm quan thời nay. Và thoái hóa bắt đầu từ đó, ngồi vào ghế quan là đã nghĩ đến nhà đẹp, xe đẹp, con cái vào làm những chỗ "ngon", cháu chắt vào học những trường siêu "đắt", cả nhà dắt nhau đi du lịch hết trong rồi ngoài nước. Và còn biết bao thú vui khác nữa.

Để có cuộc sống như thế thì phải có tiền, cách có tiền dễ dàng nhất là đi vào con đường suy thoái, mà thủ đoạn thường thấy là cố tình và tinh vi làm sai lệch chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, cố tạo ra những kẻ hở để trục lợi ngay trong quá trình thực hiện chủ trương chính sách đó. Tiếc thay xu hướng nhận thức làm quan là để làm giàu dễ dàng nhất đang ngày càng ăn sâu vào các thế hệ hiện nay. Mà không chỉ có làm quan đâu, nhiều người bây giờ "tìm cách" được vào biên chế, nhất là những chỗ "vớ bở" để làm giàu bất chính.


Vụ án Trịnh Xuân Thanh” - một điển hình của tự diễn biến, tự chuyển hóa trong suy thoái đạo đức tư cách cán bộ.

Nhận thức làm cán bộ thực sự là làm đầy tớ cho dân như trước đã xa lắm rồi. Đó là điều thực sự nguy hiểm. Từ suy thoái về lối sống đến suy thoái về chính trị là điều tất nhiên. Văn hóa phải vào cuộc mạnh mẽ để chuyển lái nhận thức sai lệch đó. Trước hết là coi trọng sự tôn vinh về những phẩm giá thanh khiết cao đẹp. Phải tôn vinh những phẩm giá thanh liêm trong sạch, coi đó như là niềm tự hào của xã hội. Tôn vinh chính là góp vào để gieo mầm.

Chúng ta tôn vinh nhiều về những doanh nhân giỏi, những nông dân sản xuất giỏi, những người thợ có nhiều sáng kiến làm ra nhiều của cải…Đó là cần thiết nhưng chưa đủ. Cần tôn vinh những người có phẩm chất thanh khiết, liêm chính nhiều hơn nữa.

Bên cạnh những tấm gương đã đi vào lịch sử như Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại hoặc những gương sáng như nhà giáo Chu Văn An mà trên các chương trình văn hóa thường xuất hiện thì rất cần những gương liêm khiết hiện tại không bị cám dỗ bởi những đam mê vật chất, đứng vững trước sự tấn công của lối sống thực dụng, buông thả, nhất là những cán bộ làm việc trong môi trường dễ nảy sinh tiêu cực, những cán bộ lãnh đạo các cấp thường bị nhiều áp lực…

Điều này ta làm chưa được nhiều và hình như còn xem nhẹ. Dẫu rằng tìm không dễ nhưng phải tìm để nhân dần lên, phải ươm cho được nhiều giống mới. Tất nhiên là phải tìm được mẫu hình mới, thực chất trong cơ chế thị trường hiện nay. Muốn làm được điều này thì văn hóa phải thực sự vào cuộc và đóng vai trò quan trọng.

Bên cạnh tôn vinh cái hay cái đẹp về phẩm chất thanh cao, văn hóa cũng cần phê phán, lên án mạnh hơn nữa những thủ đoạn ẩn náu đằng sau sự thoái hóa, giật dây cho thoái hóa. Văn hóa phải tìm và truyền bá những điển hình về sự suy thoái này để tạo nên một áp lực xã hội lên án mạnh mẽ, loại trừ nó như là loại trừ một bóng ma đang ám ảnh xã hội ta.