Đăng bởi TIN ĐẤU TRƯỜNG DÂN CHỦ lúc February 7, 2017 , 0 bình luận

Năm mới, nhiều lễ hội đã và đang diễn ra trên mọi miền đất nước, nhằm đáp ứng nhu cầu văn hóa tinh thần phong phú của người dân khi mùa xuân đến, góp phần tích cực kết nối cộng đồng, đồng thời bảo tồn, tôn vinh những giá trị văn hóa của dân tộc. Tuy nhiên, thời gian qua, xuất hiện nhiều biểu hiện đáng lo ngại trong hoạt động lễ hội, như tính chất bạo lực gia tăng, sự phô trương lãng phí, lợi dụng lễ hội để kiếm lời,...
>Thanh tra Chính phủ đang xử lý 4 nguồn tin tố cáo việc tặng, nhận quà Tết
Mới bắt đầu mùa lễ hội 2017, nhưng dư luận đã lo lắng về tình trạng bạo lực, khi chứng kiến cảnh hàng trăm người chen lấn để giành chiếc “vòng lộc” trong buổi khai mạc lễ hội chùa Hương sáng mồng 6 tháng Giêng. Điều đáng nói, những hình ảnh phát lộc rất phản cảm ấy diễn ra ngay trước sân chùa Thiên Trù. Ban đầu, nhà sư phát lộc cho từng người. Sau đó, do số lượng người chen lấn để nhận lộc quá đông, cho nên nhà sư nọ đứng lên cao "ném lộc". Hàng nghìn người lao vào tranh giành, có những người bị xô ngã. Hình ảnh này rất không nên xảy ra ở một nơi tôn nghiêm.
Ảnh minh họa
Cùng ngày, Ban Tổ chức lễ hội đền Sóc (Hà Nội) đã huy động hơn 400 cảnh sát và tình nguyện viên tham gia bảo vệ lễ vật giò hoa tre và trầu cau. Nhưng lực lượng an ninh dày đặc chỉ có thể giúp lễ vật không bị cướp giữa đường khi rước. Ngay khi màn tế lễ kết thúc, hàng nghìn người đã lao vào "cướp lộc" ở đền Hạ, đền Mẫu. Rất nhiều thanh niên tỏ rõ sự hung hãn, xô đẩy, giẫm đạp người khác. Đã có một vài thanh niên lời qua tiếng lại và xô xát nhỏ. Rất may lực lượng chức năng can thiệp kịp thời không để hỗn chiến xảy ra. Mặc dù vậy, việc cướp lộc vẫn hết sức hỗn loạn. Chị Vũ Minh Ngọc, nhà ở Khu đô thị Văn Quán (quận Hà Đông, Hà Nội) cho biết: "Nhiều người lao vào cướp lấy được, tạo hình ảnh rất phản cảm, gây nguy hiểm cho người tham gia. Sau màn cướp lộc, nhiều lá trầu, quả cau vừa được tế thánh bị giẫm nát bét".
Từ quan niệm có được lộc sẽ may mắn cả năm, người tham gia tranh cướp không hề thấy áy náy hay xấu hổ vì hành động rất thiếu văn hóa của mình. Đến mồng 8 tháng Giêng, cảnh “biển” người giành giật cướp chiếu ở hội Đúc Bụt (Vĩnh Phúc) tiếp tục tái diễn. Liệu ai trong số những người tham gia cướp lộc nhớ rằng mình đã giẫm đạp lên bao nhiêu người để có được chút lộc, mà “nghe đồn” sẽ mang lại may mắn hay không? Chẳng nhẽ để có may mắn, phải đánh đổi cả bằng những cú huých cùi chỏ, la hét, cướp giật bằng được? Không chuyên tâm lo làm ăn, quanh năm lười biếng, ỷ lại,… thì làm sao may mắn, an lành có thể đến? Không phải không có lý khi nhiều ý kiến cho rằng, các lễ hội còn tồn tại hình ảnh phản cảm như vậy chỉ góp phần cổ xúy cho sự hung hăng và hành vi bạo lực.
Lễ hội là hoạt động văn hóa có ý nghĩa tôn vinh các giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc, nhưng với cảnh tranh cướp hỗn loạn, bất chấp an toàn tính mạng của người khác đã diễn ra tại một số lễ hội thì khó có thể gọi là hành vi văn hóa. Rút kinh nghiệm từ các năm trước, năm nay chính quyền một số địa phương đã vào cuộc tích cực, đưa ra những điều chỉnh phù hợp hơn trong công tác tổ chức. Để hạn chế tình trạng tranh giành ẩu đả, mang màu sắc bạo lực như trong mùa lễ hội năm 2016 và một số năm trước, năm nay ban tổ chức lễ hội đả cầu, cướp phết tại Lập Thạch (Vĩnh Phúc) cho tiến hành hoạt động làm lễ và đặt quả phết trong đình để mọi người có thể chạm tay “lấy may”, thay cho việc tung phết để mọi người tranh cướp. Tương tự, nghi lễ chém lợn ở Ném Thượng (Bắc Ninh) đã được tiến hành trong nhà kín, nhờ vậy lễ hội vẫn bảo đảm các nghi lễ truyền thống theo tâm nguyện của dân làng. Những điều chỉnh này là cần thiết để lễ hội thật sự là các hoạt động văn hóa ý nghĩa, bổ ích với cộng đồng.
Tuy nhiên, cần thẳng thắn nhìn nhận, tính bạo lực tại không ít lễ hội vẫn nhức nhối trong cộng đồng. Mới đây trên mạng xã hội lan truyền clíp kéo dài cả chục phút, ghi lại hình ảnh đám đông hò reo treo cổ một con trâu đen lên chạc cây cho đến chết. Được biết, cảnh tượng này diễn ra tại một lễ hội ở đền Đông Cuông (xã Đông Cuông, huyện Văn Yên, tỉnh Yên Bái) năm ngoái. Lãnh đạo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Yên Bái xác nhận sự việc trên và cho biết, việc treo cổ mổ trâu là nghi lễ bình thường ở địa phương, diễn ra vào lúc nửa đêm. Bà Trịnh Thị Thủy, Cục trưởng Cục Văn hóa cơ sở (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) cho biết, Cục đã kiểm tra và khẳng định đó là hình ảnh những năm trước, năm nay dứt khoát không cho tái diễn.
Mong muốn quảng bá văn hóa địa phương nhưng một số lễ hội lại đang lạm dụng những “kịch bản” na ná nhau, công tác tổ chức lỏng lẻo, tình trạng "chặt chém" du khách, cờ bạc trá hình vẫn hoành hành. Tại lễ hội Cổ Loa (huyện Đông Anh, Hà Nội) diễn ra trong mồng 5 và mồng 6 tháng Giêng, trò "tôm cua cá" hết sức phổ biến, thậm chí không ít trẻ em cũng tham gia. Ở Hà Nội, nhiều người dân phản ánh, họ phải trả phí trông giữ xe máy cao gấp nhiều lần so với giá thành phố quy định, khi đi lễ ở chùa Trấn Quốc, chùa Quán Sứ, đền Quán Thánh, di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám...; tại khu vực chùa Phúc Khánh (quận Đống Đa) người dân phải gửi xe máy với giá từ 30.000 đến 40.000 đồng/lượt. Còn tại khu vực đền Trần, đền Bảo Lộc (Nam Định), vừa qua người dự hội phải trả từ 30.000 đến 50.000 đồng cho một lượt trông giữ ô-tô và không hề có vé xe.
Tại lễ hội chợ Viềng (Nam Định), du khách phải trả tới 200.000 đồng cho một lượt trông giữ xe. Rồi bát phở 200.000 đồng, ly trà đá 50.000 đồng,... khiến du khách hãi hùng. Mới đây, dù ban tổ chức lễ hội chùa Hương thông báo không có thịt thú rừng “xịn” như chào mời của các hàng quán, song thực tế, các sạp bày món hàng được quảng cáo là “thịt thú rừng” vẫn hiện diện công khai trong không gian tâm linh của lễ hội, không hề được bảo đảm đã tuân thủ các quy tắc an toàn vệ sinh thực phẩm.
Bên cạnh đó, từ tâm lý coi “tháng giêng là tháng ăn chơi”, một số người bỏ bê công việc, mải mê tham dự các lễ hội, dẫn đến sự lãng phí thời gian, tiền bạc không hề nhỏ, thậm chí càng ngày càng mang dấu hiệu mê muội cuồng tín. Mồng 8 tháng Giêng năm nào cũng có cả "biển" người cúng dâng sao giải hạn ở chùa Phúc Khánh (quận Đống Đa, Hà Nội). Khuôn viên chùa không đủ chỗ, người ta tràn cả ra ngoài đường, thậm chí chiếm cả chỗ trên cầu vượt Ngã Tư Sở, gây ách tắc giao thông nghiêm trọng. Nhiều cao tăng và các nhà nghiên cứu phật giáo chỉ ra rằng, dâng sao giải hạn không có trong triết lý nhà phật. Hiện nay, nhiều người đang hiểu lầm về vấn đề này và có thể bị lợi dụng. Quả thật, thủ tục này gắn với các yêu cầu kinh tế, cụ thể mức giá để được cúng dâng sao khoảng 150 nghìn đồng/người hoặc 500 nghìn đồng/gia đình.
Bên cạnh đó, tục đốt vàng mã cũng gây tốn kém vô kể. Dịp đầu năm nay, mỗi ngày ở đền Củi (tỉnh Hà Tĩnh), người dân đốt từ vài chục đến hàng trăm con ngựa giấy, giá một con ngựa giấy có chiều cao 2 m dao động từ 300 đến 350 nghìn đồng. Đại diện chính quyền địa phương cho biết, rất muốn hạn chế việc đốt vàng mã vì vừa gây ô nhiễm môi trường, vừa lãng phí tiền bạc, lại tiềm ẩn nguy cơ hỏa hoạn, nhưng chưa có biện pháp nào thật hiệu quả.
Vài năm trở lại đây, dường như không năm nào dư luận không phải xôn xao trước các kỷ lục có lẽ chỉ được xác lập ở Việt Nam - nhất là các kỷ lục tranh đua về mức độ “hoành tráng” ra đời trong mỗi mùa lễ hội, và đương nhiên kéo theo sự tốn kém một cách rất phi lý, như: chiếc bánh chưng khổng lồ nặng 2,5 tấn được dâng cúng trong lễ Giổ Tổ Hùng Vương (năm 2009); tô hủ tiếu lớn nhất Việt Nam tại lễ hội Hoa xuân ở huyện Sa Đéc, tỉnh Đồng Tháp (năm 2015). Dư luận hết sức ngao ngán về những kỷ lục ăn theo lễ hội tốn kém tiền bạc, nhưng không mang lại giá trị thiết thực nào với đời sống của cộng đồng. Đáng tiếc là đến nay, hiện tượng này chưa có dấu hiệu dừng lại. Nhà nghiên cứu văn hóa Nguyễn Hùng Vỹ cho rằng: “Chạy đua kỷ lục, cố gắng làm thật to, hoành tráng chẳng qua để các công ty, đơn vị "tự sướng". Lễ vật cúng tổ tiên được sử dụng như một hình thức quảng cáo, phô trương sức mạnh của đơn vị đó. Nơi làm bánh thật to, nơi vẫn còn thiếu đói. Làm bánh hoành tráng mua cười cho thiên hạ sẽ làm mất tính thiêng liêng của lễ nghi”.
Một hiện tượng xuất hiện những năm gần đây khiến dư luận quan tâm, đó là phát ấn đầu năm. Trước kia, người ta chủ yếu biết đến phát ấn ở Đền Trần (Nam Định), nay sự việc này đã “lan” ra nhiều địa phương, đó là: đền thờ vua Quang Trung (Nghệ An), đền Linh Từ (Tràng Kênh, Hải Phòng), đền Côn Sơn Kiếp Bạc (Quảng Ninh)… Người đi xin ấn chủ yếu cầu “thăng quan tiến chức”, làm mất đi ý nghĩa nguyên gốc của nó, chỉ là nghi lễ mở đầu công việc đầu năm. Việc chen lấn, xô đẩy, tranh cướp ấn không chỉ ảnh hưởng tình hình an ninh trật tự, mà còn có nguy cơ dẫn đến bùng nổ thị trường kinh doanh tâm linh, do nhiều người muốn có ấn bằng được đã phải đi… mua lại ấn.
Cuồng tín, bạo lực, lãng phí thời gian, tiền bạc,... các hiện tượng xấu, thậm chí phản văn hóa xuất hiện trong mùa lễ hội phải sớm được chấn chỉnh. Tiến sĩ Trần Trọng Dương, Viện Nghiên cứu Hán - Nôm cho rằng, cùng với tuyên truyền, ngành văn hóa cần đưa ra những văn bản có tính định chế đối với những hành vi khi đi lễ. Các quy định đó phải chi tiết cụ thể, có tính răn đe cao.
Ngày đi làm đầu tiên của năm mới, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã có Công điện đôn đốc thực hiện nhiệm vụ sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán 2017, yêu cầu cán bộ, công chức, viên chức thực hiện nghiêm kỷ luật, kỷ cương; khẩn trương tập trung giải quyết, xử lý công việc, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho hoạt động sản xuất, kinh doanh, đầu tư của doanh nghiệp, nhu cầu giao dịch của nhân dân; đặc biệt là tuyệt đối không đi lễ hội trong giờ hành chính, không sử dụng xe công đi lễ hội trừ trường hợp thực thi nhiệm vụ, không tổ chức liên hoan ảnh hưởng thời gian và hiệu quả làm việc.
Lãnh đạo các bộ, cơ quan, địa phương không tham dự lễ hội nếu không được cấp có thẩm quyền phân công. Đây là chỉ đạo rất kịp thời, cần thiết của người đứng đầu Chính phủ, nhằm chấn chỉnh tình trạng bỏ bê công việc của không ít người sau kỳ nghỉ Tết. Hy vọng sự gương mẫu của cán bộ, công chức, viên chức sẽ có tác động tích cực tới nhận thức, hành động chung trong hoạt động lễ hội. Vì từ tính chất cộng đồng, lễ hội chỉ có thể phát huy ý nghĩa, vai trò, khi thật sự là hoạt động văn hóa, và đó là trách nhiệm chung của toàn xã hội.
NHÓM PHÓNG VIÊN (báo Nhân dân điện tử)

Tags:

Lưu ý: Khi để lại Nhận xét bạn nên click vào ô "Thông báo cho tôi" ở dưới để nhận phản hồi từ Admin

Thể thao

Trong nước

Quốc tế

Giáo dục

Kỷ nguyên số

Công nghệ

Tuyệt chiêu

Văn hóa

Điện ảnh

Giải trí

Sự kiện bình luận

Sức khỏe

Bạn đọc

Bạn đọc viết

Ý kiến bạn đọc

Loading...
Copy

Tiêu điểm